Lotgenoten helpen elkaar ,,Je moet er klaar voor zijn’’, zegt Leontine Vreeke. Het klinkt een beetje zweverig, maar zo gaat het er in een driewekelijkse bijeenkomst met psychologe Suzanne Noldus in de Nederlandse Obesitaskliniek in Hilversum toch niet aan toe. Juist niet. De praatsessies van zielsverwanten zijn concreet, een nuttige vorm van nazorg.
Mensen die vanwege extreem overgewicht hun maag met een maagbandje hebben laten verkleinen, moeten na de operatie weer verder. De medische ingreep heeft hun fysieke probleem met twintig procent verminderd. Die andere tachtig procent moet komen van een nieuwe leefstijl met bewuster eten, minder stress en meer bewegen.
De obesitaskliniek heeft een programma opgesteld waarin patiënten elkaar in een jaar tijd vijftien keer (om de drie weken) in Hilversum ontmoeten om hun ervaringen met elkaar, de diëtist en de psycholoog te delen. ,,Het zijn ook ontmoetingen om mensen op te beuren. Veel hebben te hoge verwachtingen van de maagband (een elastiekje met een pompje om de maag strakker te maken waardoor je minder eet) of de gestric bypass (maagverkleining en darmomleiding). Wij propageren ook gedragsverandering’’, zegt gespreksleider Noldus. ,,Er is namelijk geen wondermiddel. Je moet je eigen leven omgooien.’’
En dat proberen Leontine Vreeke (33, Rotterdam), Xandra du Prie (39, Haastrecht), Ine (39, Bodegraven) en Yvonne (40, Almere). Dat het niet meevalt, weten ze allemaal. Soms al sinds hun tienerjaren. ,,Dat je dik bent komt niet per se door slecht eten. Mijn cholesterol is bijvoorbeeld onder het gemiddelde.’’, zegt Xandra. ,,Maar soms zie je gewoon geen resultaat, terwijl je toch bewust bezig bent.’’ Afgelopen negen maanden viel Xandra 25 kilo af. Maar er kwam ook wel weer wat bij. Toch gaat het heel goed, zegt ze. ,,Ik ga vanzelf meer bewegen. Niet op een sportschool, hoor. Ik loop heel veel en fiets nu acht kilometer naar mijn werk.’’ Xandra voelt zich niet langer ’de dikste van de klas’. Haar gezondheid is verbeterd. Ze is zelfs gestopt met haar medicatie voor hoge bloeddruk. ,,Straks wil ik ook nog die buikcorrectie’’, vertelt ze de anderen strijdlustig.
Valkuilen
Psycholoog Suzanne Noldus probeert het gesprek op gang te houden met open vragen. Hoe zit het met stress? Wat zijn de valkuilen? Is er ondersteuning thuis en op het werk? Waar zit je nu met je nieuwe leefstijl? ,,Ik ben voor het eerst van mijn leven met een structurele verandering bezig’’, zegt Leontine Vreeke. ,,Maar mijn maagbandje voldoet niet. Ik was dertien kilo kwijt, maar ben alweer aangekomen.’’ Over de begeleiding van de kliniek is ze opgetogen. Maar het blijft moeilijk. ,,Mijn ziekte is obesitas’’, zegt Leontine, die duidelijk maakt dat ze er nu echt wat aan wil doen. Vroeger kwam het daar niet van. Ze groeide op in een bijstandsgezin waar eten belangrijk was. ,,Alles werd met eten gevierd. Dat was iets bijzonders omdat het er niet altijd was. We waren met vijf kinderen en onze verjaardagen werden eens in de vijf jaar gevierd. Lekker eten was bij ons altijd gelijk op.’’
Overgewicht werd in het gezin eigenlijk nooit als een probleem ervaren. Sterker nog, haar ouders waren ook te zwaar. Toch leidde dat aanvankelijk niet tot lichamelijke klachten. Vreeke: ,,Mijn moeder is een sterke vrouw. Nu is ze bijvoorbeeld dertig kilo kwijt in drie maanden tijd. Ze ging aan de lijn omdat ze last kreeg van haar rug.’’
Zonnestraal
De bijeenkomsten op landgoed Zonnestraal (de gebouwen van de kliniek zijn de vroegere werkplaatsen van tbc-patiënten, in een rustige omgeving en weg van stadsgewoel) zijn plezierig, vindt iedereen. De zalen en kamers van de kliniek zijn helder verlicht. Aan de muren hangen afbeeldingen van volle mensen met ronde vormen. Ook de gebeeldhouwde figuren in de gangen hebben een maatje meer of laten heel symbolisch zien dat een slanker mens uit een dikker lijf ’geboren’ kan worden. Alles lijkt erop gericht om een ziekenhuisgevoel te verdoezelen. Voor de meeste bezoekers is de operatie aan hun maag ook al weer lang geleden. ,,Die doet minder dan je zelf kan doen’’, weet Suzanne Noldus. ,,Het allergrootste deel is gedragsverandering.’’
En dat hoeft helemaal niet per se te leiden tot een gezonde body mass index (gewicht gedeeld door het kwadraat van je lengte: gemiddeld circa 22). De maagcorrectie kan daar niet voor zorgen legt de psychologe uit. Dat begrijpen de meeste deelnemers aan de gespreksgroepen heel goed.
,,Het gaat erom wat bij je past’’, zegt de Almeerse Yvonne die ooit 134 kilo woog. ,,Als ik maar onder de honderd uitkom’’, legt ze haar streven uit. ,,Dan hoef ik niet meer verder want anders word ik gek.’’
Jan Herman Baas
