Verrassend Forteiland


Er is van alles mogelijk op Forteiland.

Er is van alles mogelijk op Forteiland. © Dronefoto Peter Herweijer


Wil van Rixel en Rob Pfaff.

Wil van Rixel en Rob Pfaff. © Foto’s Mitzie Meijerhof


De droge gracht tussen bunker en fort.

De droge gracht tussen bunker en fort.


In het fort zijn zalen te huur.

In het fort zijn zalen te huur.

Gidsen drinken koffie in de koepelzaal van het fort.

Gidsen drinken koffie in de koepelzaal van het fort.


De Koningin Emma vaart heen en weer.

De Koningin Emma vaart heen en weer.


De Fortwachter is het bootje waar de vrijwilligers mee overvaren.

De Fortwachter is het bootje waar de vrijwilligers mee overvaren.


Een splitsing in het fort.

Een splitsing in het fort.

1 / 8
Mitzie Meijerhof
IJmuiden

Pantserfort IJmuiden is gebouwd tussen 1881 en 1888 en je moet er minsten één keer in je leven geweest zijn. Fort IJmuiden staat op een eiland, zit vol verrassingen en die zie je alleen als je er bent. ,,Vroeger zwom je gewoon naar het eiland. Gingen we een beetje rotzooien daar met de meisjes en aan het eind van de dag zwom je weer terug’’, vertelt IJmuidenaar Rinus Hensen de verslaggever. Die tijd is voorgoed voorbij.

Wie naar Forteiland wil doet er tegenwoordig goed aan dat niet zwemmend te doen. Nog voor je in het water springt, word je er namelijk al uitgevist. Wij hebben geen plannen in die richting want het weer laat nogal te wensen over. Wie naar het eiland wil, en dat willen wij, wordt gebracht door de Koningin Emma van de IJmuidense Rondvaart Maatschappij. Je kunt online kaarten kopen voor de overtocht en bezoek aan het eiland maar ook op de boot. Met die boot kunnen met gemak 150 gasten mee.

De fortwachter en zijn tientallen vrijwilligers die op het eiland rondleidingen geven, in de catering zitten of de EHBO-post bemannen zijn met hun eigen bootje, ’De Fortwachter’, naar het eiland gegaan. Na een tochtje van helaas maar enkele minuten meren we al aan bij het eiland. Daar staan gidsen te wachten op bezoekers die het leuk vinden om met een kenner op pad te gaan. Ze zijn eenvoudig te herkennen aan hun uniforme bunkergrijze jack´s met opdruk. Zelf het eiland ontdekken kan ook, maar veel leuker is het om met een van de rondleiders alle hoeken en gaten en verrassingen te ontdekken van Forteiland.

Want verrassingen zijn er genoeg maar onvindbaar voor de dwaler zonder gids. Verdwalen is misschien nog wel het makkelijkst op Forteiland al is er nog nooit iemand zoekgeraakt. We maken een rondgang over het eiland met de oudste rondleider van de club van vrijwilligers. Wil van Rixel is 84 jaar oud dus dat belooft een rustige rondleiding.

Tenminste dat dachten de verslaggever en gast Robert Pfaff. Forteiland houdt Van Rixel kwiek, zoveel is duidelijk. De rondleider weet veel, misschien wel te veel. Waar hij opgroeide is precies te zien vanaf het eiland, bovendien heeft de rondleider bewust de Tweede Wereldoorlog meegemaakt. Dat maakt dat er een schat aan kennis in deze gids zit en dat willen wij niet missen. Bovendien, als het licht uitvalt weet onze gids zelfs de weg in het aardedonker te vinden.

Meeuwen

De rondgang laat direct zien dat zo ongeveer de helft van het eiland geconfisqueerd is door meeuwen. ,,Nou, eigenlijk andersom, wij zitten in hun natuurlijke habitat.’’ Het valt ons op dat er zo weinig jonge meeuwen zijn. ,,Kijk, die zitten aan de rand bij het water, daar kunnen hun ouders ze gemakkelijk vinden’’, laat Van Rixel zien.

Pantserfort IJmuiden ligt in de monding van het Noordzeekanaal en maakt deel uit van de Stelling van Amsterdam. Het fort is gebouwd omdat het een belangrijke vooruitgeschoven verdedigingspost is van de toegangspoort van Amsterdam. ,,In 1929 werd het pas een eiland omdat de Noordersluis werd gebouwd met een eigen toegangskanaal naar zee. In de Tweede Wereldoorlog maakte Forteiland deel uit van de Atlantikwall wat de aanwezigheid verklaart van de later gebouwde bunkers.

Het eiland is nu nog 4 hectare groot waarop het fort staat met een uitgebreid gangenstelsel, meer dan veertig kamers en een enorme bijzondere koepelzaal. Het halfondergrondse fort is nu Unesco werelderfgoed. In 1996 werd de Stelling van Amsterdam opgeknapt, daarom is alles hier nu zo netjes en opgeruimd. PBN beheert het eiland en de vele zalen. Het is nu ook een vergaderlocatie, wie niet wil dat er afgeluisterd wordt moet hier komen vergaderen. Ook worden er bedrijfsuitjes georganiseerd en feesten gegeven op deze unieke locatie. Via PBN kun je ook rondleidingen krijgen. Daar worden wij voor gevraagd. Ook wordt er op het eiland educatie aan scholen gegeven. Conferenties, huwelijken, festivals, filmopnames, presentaties en productpromoties, alles is hier mogelijk’’, legt Van Rixel uit.

Hospitaal

We dalen af in bunkers en droge grachten. We leren alles over muren, luchtproblematiek, bommen en granaten, torpedo’s, ratten in de soldatenverblijven, drinkwatervoorziening maar vooral over de vernuftigheden die toegepast werden in de bunkers. Van Rixel legt uit waarom er destijds met brikkenbeton werd gebouwd. ,,Schiet je een kanonskogel op een massieve muur dan gaat de druk door de bunkermuren. Het gebouw gaat kapot. Bij brikkenmuren wordt de druk, door de lucht en ruimte tussen de brokstukken gemengd met beton, geabsorbeerd en blijft de schade beperkt.

We komen bij de tentoonstelling van oud boswachter Joop Doorenbos en zijn vader. Opgezette dieren en alles wat met de boswachterij te maken heeft is hier te zien. Museumbunker R 644 is ingericht door stichting WOVIJ waar onder andere duidelijk wordt gemaakt wat te doen bij een gifaanval. Waar in de bunker moest je met en waar kon je zonder gasmasker komen in geval van zo’n aanval. Ook de musea in het fort geven een helder beeld van bijvoorbeeld een Hospitaal in de Tweede Wereldoorlog. Levensecht ingericht door de gidsen. De kamers liggen vol schatten, gevonden op het eiland of gekregen van andere forten of bunkermusea.

De grootste verrassing is op het hoogste punt van Forteiland. In de zaal waar nog zichtbaar is waar de kanonnen stonden, kun je terecht voor een drankje en wat te eten. Hier vind je ook muurschilderingen van Duitse soldaten. Dat deel van de zaal was destijds ingericht als theaterzaal. De boogconstructie waar het theaterdoek hing is nog te zien evenals een foto van toen.

In de aanhef staat: ’Je moet eens in je leven op Forteiland geweest zijn’. Dat is een leugen blijkt aan het eind van de dag. ,,Eén keer is tekort om alle schatten van Forteiland te zien en aan te raken. Mensen moeten vooral gebruik maken van de kosteloze kennis van de gidsen’’, weet Rob Pfaff.

Op 4 en 18 september, 2 oktober en 6 november is er weer een Publieksdag op Forteiland. Vanaf de Kop van de Haven in IJmuiden vaar je met de Koningin Emma naar het eiland. Opstappen op de Noordpier is ook mogelijk. Gidsen staan op de steiger. In circa twee uur geven zij een rondleiding. In de Koepelzaal is een cateraar aanwezig. De Koningin Emma verzorgt ook de retourvaart. Kijk voor informatie op: www.forteilandijmuiden.nl.

Meer nieuws uit IJmond

Ombudsteam

Ons Ombudsteam springt in de bres voor de consument.