’Hersenkronkelmorielje’ als nieuw soort erkend

Gerard Koopmanschap bij de hersenkronkelmorielje.

Gerard Koopmanschap bij de hersenkronkelmorielje.© United Photos/Paul Vreeker

Hein Flach
Haarlem

De paddenstoel kwam al jaren in Nederland voor, maar onder de verkeerde naam: gewone morielje. De Vlamingen bedachten een nieuwe: hersenkronkelmorielje. ,,Een schitterende naam’’, vindt de Haarlemse paddenstoelendeskundige Gerard Koopmanschap. Mede door zijn inspanningen als onderzoeker in de duinen van Zuid-Kennemerland is de zwam definitief als nieuwe soort erkend.

Morieljes zijn eetbare, zogeheten ’zakjeszwammen’. Ze zijn meestal in gedroogde vorm te koop en groeien in het voorjaar op kalkrijke gronden, bijvoorbeeld in de kuststreken en in Zuid-Limburg.

Zondag werd Koopmanschap geïnterviewd in het programma Vroege Vogels. De reportage werd opgenomen in de duinen bij Driehuis. De hersenkronkelmorieljes groeien daar aan de voet van essen en meidoorns. Ze nestelen zich in de wortel en gaan een verbinding aan met de waardboom, vertelt de Haarlemmer. ,,We gingen er altijd vanuit dat het om één soort ging: de gewone morielje. Maar we weten inmiddels door dna-onderzoek dat het om een aparte soort gaat.’’

De hersenkronkelmorielje oogt in het veld als een opengewerkte walnoot. Hij heeft een wittig steeltje, de hoed is eivormig, 5 a 6 centimeter, en hij heeft vaak wat grijstinten. Of hij zeldzaam is? Nee, zegt Koopmanschap. ,,Het is wel een kwetsbare soort. Staat op de rode lijst. Het aantal leefgebieden is beperkt. Ik ben nu aan het onderzoeken wat nou precies de verspreiding is van deze soort, ook ten opzichte van de gewone morielje.’’

Gerard Koopmanschap woont in de Leidsebuurt in Haarlem. Hij heeft een opleiding in muziekwetenschappen, maar is daarnaast natuurgids en kok. Hij geeft kookworkshops en cursussen in zijn eigen ’Table d’Amis’. De hersenkronkelmorielje staat culinair zeer hoog aangeschreven, weet de Haarlemmer. Maar hij benadrukt: ,,Laten staan! Want het is een kwetsbare soort.’’

Voor alles is hij echter actief lid van de Nederlandse mycologische vereniging, waarvoor hij afgelopen jaren het veldwerk heeft verricht ten bate van het onderzoek naar de hersenkronkelmorielje.

Die naam alleen al. ,,Die is bedacht door onze zuiderburen, de Vlamingen. Het leuke is dat de naam iets zegt over het uiterlijk van de paddenstoel. De hoed doet erg denken aan hersenen. Anderzijds heeft deze familie van morieljes voor veel speculatie gezorgd, omdat we er relatief weinig vanaf wisten. Vandaar hersenkronkel; een probleem, een vreemde gedachte. Prachtig gekozen.’’

Koopmanschap is gefascineerd door de hersenkronkelmorielje. Hij had al langer het vermoeden dat het om een aparte soort ging. Afgelopen winter verzamelde en bestudeerde hij allerlei wetenschappelijke artikelen en publicaties over deze paddenstoel en vergeleek die met de foto’s die hij afgelopen jaren maakte in het duingebied. Zijn vermoeden is bevestigd.

Nog iets opmerkelijks: ,,Deze soort luidt het nieuwe paddenstoelenjaar in. Doorgaans vind je de morielje in de april. Door de kou is het seizoen iets verlaat.’’ De tijd dringt om meer te weten te komen. Straks zijn ze verdwenen. Koopmanschap wil graag weten waar deze paddenstoel, behalve in de duingebieden van Zuid-Kennemerland, nog meer voorkomt. Vandaar zijn oproep om waarnemingen aan hem door te geven.

Dat kan via gkoopmanschap@gmail.co.

Meer nieuws uit IJmond

Ombudsteam

Ons Ombudsteam springt in de bres voor de consument.