’Met auto’s waarop witte rozen zaten, reden de Duitsers de straten van IJmuiden in. Zingend: Und wir fahren nach England’

Deze foto is gemaakt in de Hongerwinter bij Tervoort Aardappelen in de Trompstraat in IJmuiden. Veel mensen stonden uren in de rij voor een zakje aardappelen met bonnen betalen.
© Archief
IJmuiden

Omdat het 75 jaar na de bevrijding is, plaatsen we nogmaals een artikel uit 2017.

Lees hier alle verhalen over 75 jaar bevrijding

Luister hier naar persoonlijke oorlogsherinneringen van 29 Velsenaren

Annie Woning heeft een groot deel van haar jeugd in IJmuiden doorgebracht. Haar ervaringen over de Tweede Wereldoorlog heeft zij pas in 2016 verteld aan haar kleindochter Nathalie van Bentem die het met Gudy van Veen van het Haarlemse zorgcentrum De Molenburg op papier heeft gesteld. Niet lang daarna is de geboren IJmuidense op 86-jarige leeftijd overleden.

„Het was 10 mei 1940. Het beloofde een mooie dag te worden aan de Piet Heinstraat in IJmuiden. Ik werd wakker van geroezemoes buiten op straat. Het moet ongeveer 6 uur in de ochtend zijn geweest. Het geluid kwam van stemmen die ik deels herkende.

Ik kon niet goed horen wat er gezegd werd. Ze spraken gedempt. Wie zijn het en waarom zijn ze zo vroeg op straat?, vroeg ik me af. Ik keek uit het raam en zag mijn vader en wat buren met elkaar praten.

Klok

Nadat hij weer binnen was gekomen, zei hij tegen mij: ’We zijn in oorlog’. Ik was zo jong dat ik nog niet voldoende begreep wat oorlog betekende. Ik kan me nog herinneren dat mijn vader op dat moment aan mij ging uitleggen wat oorlog inhield. Ik zie nog voor me hoe ik naar de klok keek en dacht: ’Zou hij er vanavond nog hangen?’

Het volgend moment hoorde ik dat de Duitsers alle Nederlandse havens hadden geblokkeerd. En toen kwamen de Duitsers IJmuiden binnen.

Met auto’s waar witte rozen op zaten, reden ze de straten van IJmuiden in. Zingend: ’Und wir fahren nach England’. Vanaf dat moment veranderde er veel. De Duitsers namen de leiding in Nederland over. En met de komst van de Duitsers kwamen er voor de burgers nieuwe regels. Veel regels! Zo ging het eten, zoals brood en vlees, op de bon.

Mokkataart

Maar omdat eten steeds moeilijker verkrijgbaar werd, kwamen mensen zelf in actie. Zo kwam de zwarte handel op gang. Ik kan me herinneren dat we geen verjaardagen vierden. Wel konden we zo nu en dan, tegen inlevering van 125 gram boter en fl 2,50, een mokkataart kopen. We zouden die dan zondags opeten. Echter, op zaterdag zei mijn vader dan altijd: ’Laten we de mokkataart maar alvast opeten, want straks ligt er een bom op’.

Als kind was het moeilijk om te begrijpen wat er allemaal gebeurde.

Nieuws over de oorlog werd met ons kinderen niet of nauwelijks gedeeld. Er werd ook veelal bewust geen informatie gedeeld. Uit angst dat het naar buiten kwam en je ervoor gestraft zou worden. Nee, de oorlog was geen pretje! Dan denk je wel na voordat je iets zegt of doet.

Via de radio en op plakkaten in de straat werd ons medegedeeld dat we om 18 uur ’s avonds binnen moesten zijn. Dat was eerst 20 uur. Ik weet nog goed dat we op de radio hoorden dat ze Ko Langendijk hadden neergeschoten. Een landverrader!

Heel Nederland leefde voortdurend in angst. Angst voor wat er komen zou. Mochten mensen denken dat het gauw vrede zou worden... dus niet! De oorlog was nog lang niet voorbij. ’s Nachts hoorden we wel honderden vliegtuigen overvliegen vanuit Nederland naar Duitsland.

De vliegtuigen dreunden door de nacht heen. Het waren vliegtuigen uit Engeland en Canada, maar misschien wel van de hele wereld. Het waren veel Engelsen. Ze vlogen via Londen naar Duitsland om dat land te bombarderen. Ook in Duitsland lag alles plat.

Vuurbal

Regelmatig moesten we schuilen. We zaten dan onder de trap. Zodra er een vliegtuig over de Noordzee vloog, leek het wel een vuurbal. De Duitsers openden aan alle kanten het artillerievuur. En de Engelsen en Canadezen gooiden bommen. Veel bommen. Ook op IJmuiden.

Op een morgen vloog er een vliegtuig laag over. Het was een Engels vliegtuig.

Het werd neergehaald en kwam in het kanaal terecht bij de Hoogovens. Ik zag het vliegtuig neergaan en hoe de bemanning beschoten werd. De piloot werd opgepakt door het verzet.’’

Meer nieuws uit IJmond

Ombudsman

Ombudsmannen Durk Geertsma & Ed Brouwer springen in de bres voor de consument.