Groene ogen die priemen

Steve McCurry: Afghaans meisje. Foto's Tropenmuseum/National Geographic

Steve McCurry: Afghaans meisje. Foto's Tropenmuseum/National Geographic

Frans Lanting: Geelvleugelara in het bladerdak van de Andes.

Frans Lanting: Geelvleugelara in het bladerdak van de Andes.

1 / 2
Ton de Lange
Amsterdam

De Afghaanse vluchtelinge Sharbat Gula keek in 1984 zó indringend in de camera van Steve McCurry dat ze later werd uitgeroepen tot 'de Mona Lisa van de fotografie'. ’Afghan girl’ is een van de foto-iconen van National Geographic (NG) die drie maanden in Amsterdam worden tentoongesteld. Het gaat om werk dat tien topfotografen maakten voor NG.

Sharbat Gula was ongeveer dertien jaar toen ze met haar priemende groene ogen recht in de camera keek. De Afghaanse in een Pakistaans vluchtelingenkamp had al veel ellende meegemaakt. Sharbat en fotojournalist Steve beseften niet dat haar gezicht hét gezicht zou worden, van de Afghaanse oorlog en van alle vluchtelingen in de wereld.

In juni 1985 sierde ze de omslag van National Geographic, maar wie was zij? Steve had in het kamp in Pesjawar alleen maar de unieke kans gegrepen om een Afghaanse vrouw te fotograferen. Met zijn Nikon-camera en geliefde Kodachrome-filmrolletjes.

Al snel nadat de foto de wereld over ging, begon de speurtocht naar de identiteit van deze jonge vrouw. Het duurde zeventien jaar. In 2002, na de inval in Afghanistan, werd ze opgespoord. Eindelijk was bekend wie model stond voor ’de meest herkende foto’ in de geschiedenis van het tijdschrift. Een imposante kwalificatie, want National Geographic verschijnt al sinds 1890 en is voor velen ’de beste van de beste bladen’.

Documentaire

Het Afghaanse meisje is nu een vrouw, getekend door het leven maar gezegend met drie dochters. Haar levensverhaal is ter plekke te zien in de National Geographic-documentaire ’Search for the Afghan girl’ (53 minuten, 2003). De portretten van de jonge en ’oude’ Sharbat hangen naast elkaar in de Parkzaal. Net als de andere foto’s ’opgeblazen’ tot de formaten 40x60 of 60x80 centimeter. Naast dat van Steve McCurry is er geselecteerd werk van Michael Yamashita, David Doubilet, Joel Sartore, Jodi Cobb, Michael Nichols, Chris Johns, Annie Griffiths, Paul Nicklen en Frans Lanting. De laatste is de enige Nederlander, de geboren Rotterdammer woont en werkt echter in de VS. Lanting maakte naam met zijn natuuropnames. Zo was hij in het leefgebied van de kleurige ara’s, de papegaaiensoort die ook prominent is in de 3D-animatiefilms ’Rio’ en ’Rio 2’.

Bruna-boekjes

De tentoonstelling komt voort uit de samenwerking die het museum vijf jaar geleden aanging met National Geographic. Beiden hebben publiek dat hoofdzakelijk bestaat uit gezinnen, hogeropgeleiden en reislustigen. In 2011 haakte het Tropenmuseum vervolgens aan bij een actie met de Bruna-winkels, rond het werk van de ’masters of photography’ van National Geographic. In de succesvolle serie boekjes ’Aan het einde van de wereld’ werd aan iedere fotograaf een deel gewijd. Op de expo zijn ze opnieuw te koop, niet apart maar in een cassette. Voor bezoekers is er tevens een inleidende film over de fotografen en een brochure met korte achtergrondinformatie.

Meer nieuws uit frontpage

Ombudsteam

Ons Ombudsteam springt in de bres voor de consument.