Premium

Topstuk bij Oprechte Veiling Haarlem: het verschil is één mannetje

Topstuk bij Oprechte Veiling Haarlem: het verschil is één mannetje
Het werk ’Stoomtrein tussen Haarlem en Amsterdam in polderlandschap met Haarlem aan de horizon’.
© Foto Oprechte Veiling
Haarlem

Kunst kan ontroeren, maar vooral vragen oproepen. Neem dit schilderij: we zien een roompluim van de stoomtrein tussen Amsterdam en Haarlem.

Waar is het tafereel gesitueerd? Halfweg? Vaag is de Bavo te zien op de achtergrond. Donderdag komt het olieverfschilderij onder de hamer bij de Oprechte Veiling Haarlem. Informatie van het veilinghuis: ’Hollandse School (omgeving Schelfhout), Stoomtrein tussen Haarlem en Amsterdam in polderlandschap met Haarlem aan de horizon, olieverf, paneel in lijst, 32,5 x 43 cm’.

Wie de kunstenaar is, is echter een groot vraagteken, vertelt veilingmeester Hans Grannetia. ,,Rechtsonder staat A. Schelfhout. Andreas Schelfhout. Theoretisch zou hij de maker kunnen zijn. Het gekke is dat een identiek doek in het Spoorwegmuseum hangt. Ze verschillen in één detail: op dat schilderij in Utrecht staat een mannetje naast de ophaalbrug. Dát schilderij is beschreven in het oeuvreboek.’’

Topstuk bij Oprechte Veiling Haarlem: het verschil is één mannetje
Ophaalbrug mét mannetje.

Andreas Schelfhout (1787-1870) was internationaal beroemd als schilder van romantische landschappen. Hij deed zijn inspiratie op in het duinlandschap tussen Haarlem en Amsterdam. Grannetia heeft contact gezocht met deskundige Willem de Winter. ,,Hij zei: soms maken ze er meerdere. Hij vond het schilderwerk, de techniek, erg goed. Maar omdat er een vrijwel identiek exemplaar bestaat, kan ik hem toch niet vol als Andreas Schelfhout garanderen.’’ De verkopende partij weet volgens de veilingmeester weinig te zeggen over de herkomst, ook al is het doek een jaar of dertig in de familie geweest. Grannetia heeft de handtekening onder de uv-lamp gehad. Die bleek dezelfde ouderdom te hebben als het schilderij. ,,Maar ik moet me als veilingbedrijf indekken. Vandaar ’omgeving Schelfhout’, een vakterm als er enige twijfel is. Een Schelfhout brengt zo 40.000 euro op. Met gerede twijfel wordt het misschien 4.000.’’

De stoomtrein van Amsterdam via Haarlem naar Den Haag reed tussen 1839 en 1957. De veilingmeester schat dat het kunstwerk is gemaakt rond 1860-1870. ,,We zien een kruispunt, er staat een hooiwagen zonder bestuurder voor de deur en er ligt een bootje voor de ophaalbrug. Het zou een herbergje geweest kunnen zijn, of een rustplaats. Het is ongetwijfeld ergens achter Zwanenburg.’’

Geschiedkundige Gerrit Agterhof woont in Halfweg. Hij kent dat gebied als zijn broekzak. Hij bekijkt de afbeelding minutieus, maar herkent de herberg niet. Wel opvallend: ,,Als dit de trein is tussen Amsterdam en Haarlem, dan staat de Bavo verkeerd afgebeeld. In werkelijkheid rijd je altijd naar de kont van de kerk toe. We kijken vanaf de zuidkant van Haarlem naar de kerk. Dit is bij Hillegom ofzo.’’

Donderdagochtend rond 10.30 uur komt dit kavel onder de hamer.

Meer nieuws uit Haarlem

Ombudsman

Ombudsmannen Durk Geertsma & Ed Brouwer springen in de bres voor de consument.