Premium

Haarlemmer maakt kunstzinnige gedenkhuisjes voor overleden dierbaren

Haarlemmer maakt kunstzinnige gedenkhuisjes voor overleden dierbaren
Joost van Vondel aan het werk in zijn achtertuin: ,,Zie je dit stuk hout? Dat zou zo worden weggegooid. Ik zie er juist wat in.’’
© Foto United Photos/Toussaint Kluiters

Op het eerste gezicht lijken het kunstzinnige vogelhuisjes, de creaties van Haarlemmer Joost van Vondel. Achter de voorkant van ieder exemplaar gaat echter een bijzondere symboliek schuil. Bovenin de huisjes zit een speciale ruimte om een blikje met een deel van de as van een overleden dierbare te bewaren, terwijl onderin het nieuwe leven ontspruit. ,,Een mooi gedenkteken biedt veel troost.’’

Alle huisjes die Van Vondel (64) timmert en verkoopt, zijn gemaakt van gerecycled materiaal. ,,Ik werk bij de Haarlemse Houthandel in de Waarderpolder en daar is vaak wat over’’, grijnst hij, terwijl hij een stapel eiken latjes tevoorschijn tovert. ,,Het is toch zonde om die in de container te gooien?’’ Zelfs de spijkers en de bijenwas die hij gebruikt, heeft hij geritseld op de vlooienmarkt en bij een bedrijf dat ermee stopte. ,,Soms haal ik een spuitbus met verf bij de Action’’, geeft hij toe. ,,En de lijm die ik gebruik is natuurlijk nieuw, daar kan je bijna niet omheen.’’ Afgezien daarvan haalt de creatieveling zijn materiaal uit alle mogelijke hoeken en gaten. ,,Deze stok komt bijvoorbeeld gewoon uit het bos. Ik vind dat principe ook heel erg passen bij de gedenkhuisjes. Je gebruikt iets opnieuw.’’ Hij ziet een parallel met het sterven: ,,Ook dan ga je terug naar de natuur.’’

Aan het idee om de speciale huisjes te gaan timmeren, gaat een al even bijzonder liefdesverhaal vooraf. Dat begon in 2002, toen Van Vondel als chauffeur werkte bij een bedrijf dat zieke mensen van A naar B vervoert. ,,Dat is waar ik mijn vrouw Sylvia ontmoet heb’’, vertelt de Haarlemmer. ,,Op een heel aparte manier. Ik bracht haar vaak als chauffeur naar het ziekenhuis. Ze was nierpatiënt en moest geregeld aan de dialyse.’’

Donornier

Toen ze van het ene op het andere ogenblik hoorde dat ze een donornier kon krijgen, was Van Vondel degene die haar met spoed naar het LUMC in Leiden bracht. ,,Ik ben bij haar gebleven tot haar familie er was.’’ Van ontluikende liefde was toen echter nog geen sprake. Dat moment kwam pas een jaar later, toen Van Vondel uit het niets een telefoontje kreeg van Sylvia. ,,Ze belde me op om me te bedanken. Toen zei ik: dan gaan we toch een keertje uit eten.’’ De vonk sloeg meteen over. ,,Je ziet wat zo’n donornier met iemand doet. Ze was een heel ander mens geworden. Het was echt een ontzettend mooie vrouw.’’

Samen haalde het tweetal alles uit het leven wat erin zat. Zelfs toen het steeds slechter met zijn vrouw begon te gaan, ging het duo nog graag op pad met de camper of de boot. ,,Nee, ze heeft absoluut geen makkelijk leven gehad’’, blikt Van Vondel terug. ,,Op het laatst slikte ze 32 medicijnen per dag en liep ze moeilijker.’’

Verwerking

Toen zijn geliefde vier jaar geleden overleed, kwam Van Vondel in een ’rollercoaster’ terecht. ,,Ik heb zelf een kist getimmerd en die met de kinderen en kleinkinderen azuurblauw geverfd.’’ Dat deed hij niet zomaar: vlak voor ze stierf had zijn vrouw hem nog verteld dat ze het graag zo wilde. ,,Thé Lau van The Scene was net overleden en had ook zo’n blauwe kist. Ze vond dat zo mooi.’’ Het maken en beschilderen van de kist was volgens Van Vondel goed voor de verwerking. ,,Maar uiteindelijk blijf je toch met die as zitten.’’

De Haarlemmer ging vervolgens na waar zijn vrouw van hield. ,,Wandelen, de natuur, vogeltjes.’’ Vogelhuisjes timmerde hij al langer. En toen ontstond plotseling het idee om een gedenkhuisje voor zijn dierbare te timmeren. ,,Op de plek waar we een deel van haar as uitgestrooid hebben, staat een prachtig mooie boom. Daar heb ik hem opgehangen.’’ Het huisje kijkt op die manier uit over de weide waar zijn vrouw zo graag kwam. In het ’zoldertje’ zit een blikje met haar as, maar daar merken de dieren niets van. ,,Er hebben al vogeltjes in gebroed. Bovenin zit het vergane leven, onderin het nieuwe. Die symboliek vind ik heel mooi.’’

Dochter

Ook biedt het huisje troost. ,,Niet alleen om te maken, maar ook om ernaartoe te gaan. Het is een mooie gedenkplek.’’ Precies dat gevoel wil de Haarlemmer ook met andere mensen delen die een geliefde zijn verloren. Het toeval wil dat de dochter Nicole een eigen meubelwebshop heeft. ,,Daar zijn de gedenkhuisjes te koop.’’

En die zijn er in alle soorten en maten, zo blijkt uit de enorme collectie die Van Vondel trots toont. ,,Ze zijn stuk voor stuk uniek’’, zegt hij. ,,Het begint met een stuk hout. Van daaruit bedenk ik hoe het huisje eruit moet komen te zien.’’ Hij maakt er inmiddels een stuk of twee per week. ,,In de zomer doe ik dat lekker buiten, in de winter desnoods in de keuken.’’

Imperfecties

Waar Van Vondel zijn inspiratie vandaan haalt? Dat blijkt al uit een enkele blik op zijn veelzijdige interieur. ,,Ik ben gek op kunst’’, zegt hij vol enthousiasme. De bonte glas-in-loodramen, opvallende beeldhouwwerken, designstoelen uit de jaren ’50 en ’60 en talloze andere felgekleurde snuisterijen verraden zijn passie voor kleur en strakke vormen. ,,Ik houd enorm van de stijl van Gerrit Rietveld en de Amsterdamse School.’’

Over zijn interieur heeft hij duidelijk tot in de puntjes nagedacht. ,,Op alle deuren in mijn huis - en dat zijn er een hele hoop - heb ik details van Mondriaan aangebracht. Daar was ik wel even mee bezig, ja. En ik struin graag over rommelmarkten. Daar kom je de mooiste dingen tegen.’’ Maar tijdens het timmeren laat hij zich in eerste instantie inspireren door de vorm van het hout. Vlekken, afwijkende kleuren of imperfecties: voor de Haarlemmer kan het niet gek genoeg. ,,Ik zie daar juist wat in.’’

De gedenkhuisjes van Joost van Vondel zijn te koop op www.studionim.nl

Meer nieuws uit Haarlem

Ombudsman

Ombudsmannen Durk Geertsma & Ed Brouwer springen in de bres voor de consument.