Premium

Te veel stress voor pechgeneratie: ’Het aantal studenten met stress en burn-outverschijnselen is schrikbarend’

Te veel stress voor pechgeneratie: ’Het aantal studenten met stress en burn-outverschijnselen is schrikbarend’
© Beeld Freepik bewerking Hedske Vochteloo

De huidige lichting studenten wordt ook wel aangeduid als de pechgeneratie. Nu studeren betekent namelijk straks met een dikke schuld afstuderen. Gevalletje pech hebben om net in het leenstelseltijdperk te leven.

De pechgeneratie kampt ook met andere problemen. „Het aantal studenten met stress en burn-outverschijnselen is schrikbarend”, stelt Carolien Gravesteijn, lector aan Hogeschool Leiden. „Niet zo verwonderlijk als je ziet hoeveel ballen studenten tegenwoordig hoog moeten houden.”

Het zijn landelijke trends: studenten doen langer over hun studie, laten vaker hun studie vallen en het aantal burn-outs is opvallend hoog. Het is allemaal gewoon te veel, constateert Carolien Gravesteijn, lector aan de Hogeschool Leiden.

„Problemen liggen vaak niet op het cognitieve vlak, ze kunnen doorgaans prima leren. Het zijn juist de psychosociale zaken die een rol spelen bij stress. Studenten leggen de lat hoog en doen veel dingen tegelijk. Ze studeren, hebben een bijbaan, net verkering, zijn lid van de studentenvereniging en zijn voortdurend online, omdat ze bang zijn iets te missen. Daarnaast blijken studenten vaak mantelzorger te zijn of worstelen met problemen thuis of als gevolg van de echtscheiding van de ouders. Het is eigenlijk niet zo vreemd dat er zoveel stress- en burn-outverschijnselen onder studenten zijn.”

„Er is lang gedacht dat achttienjarigen zelfstandig genoeg zijn. Recent onderzoek laat zien dat dit niet het geval is. Hun hersenen zijn nog niet uitontwikkeld. De overgang van voortgezet onderwijs naar hoger onderwijs is soms een te grote stap. Er wordt veel, soms teveel, van ze verwacht. Als er dan ook nog weinig contacturen op school zijn, kunnen studenten zich somber, eenzaam en aan hun lot overgelaten voelen. Dat kan stress in hand werken.” Gravesteijn pleit dan ook voor meer verplichte contacturen op school, vooral aan het begin van de studie.

Weerbaarder

Twee jaar geleden is Hogeschool Leiden gestart met het ontwikkelen van het project ’Levensvaardigheden voor studenten’. Dat moet studenten in een vroegtijdig stadium weerbaarder maken en stress en uitval voorkomen. Gravesteijn: „Als je investeert in vaardigheden als samenwerken, relatievorming, doelen en prioriteiten stellen, heeft dat een positieve uitwerking op de motivatie en het studiesucces van studenten. Het zorgt voor sociale binding, vergroot het leerplezier en de student zit beter in zijn vel.”

Onderdeel van het project is het Levensvaardighedenspel dat studenten onder leiding van andere – getrainde - studenten spelen. „Studenten zijn soms huiverig om zich kwetsbaar op te stellen richting docenten of begeleiders. Naar andere studenten toe zijn ze vaak veel opener”, aldus Gravesteijn.

„Door over problemen te praten en inzichtelijk te maken welke vaardigheden hiervoor nodig zijn, willen we voorkomen dat studenten echt ziek worden of uitvallen. Nu jongleren ze met allerlei ballen. Thuissituatie, studie, social media, zorg, relaties. Soms moet je een bal laten vallen om jezelf te beschermen. Dat besef proberen we studenten bij te brengen.”

Vroegtijdig

Op de Universiteit van Amsterdam (UvA) wordt sinds 2017, in samenwerking met de Vrije Universiteit, gewerkt met het project UvA-Care. Dat omvat onder meer een gepersonaliseerde online screening om stress, burn-out, angst, depressie en verslaving onder studenten vroegtijdig te detecteren. „Online screening en interventies zijn een goede methode om grote aantallen studenten te onderzoeken. En online interventies hebben hun effectiviteit bewezen”, stelt hoogleraar ontwikkelingspsychopathologie Reinout Wiers.

Meedoen aan deze zogeheten internet-interventie is vrijwillig. Uit de resultaten blijkt dat een grote groep behoorlijk wat stress ervaart. Veel crisisgevallen zijn er niet. „Toch gaat het om een behoorlijk aantal studenten waar serieus iets mee aan de hand is. Daarom kiezen wij ook voor een serieuze aanpak van deze problematiek”, aldus Wiers. „Iedereen die aan het onderzoek meedoet, krijgt feedback. Studenten waar echt iets mee aan de hand is, worden uitgenodigd voor een vervolggesprek.”

Of er een toename is van stress gerelateerde problemen onder studenten is volgens Wiers niet in wetenschappelijke cijfers te staven: „Subjectief is het wel toegenomen. Meer mensen zoeken hulp en praten meer over hun klachten.”

Stressverschijnselen

* vermoeidheid

* kort lontje

* geen energie

* slecht slapen

* niet meer tot taken komen

* gevoel van zelfsturing kwijt

* hulpeloos gevoel

* lichamelijke klachten

Als deze klachten langdurig aanhouden, kan het uitmonden in een burn-out. Dan is er sprake van emotionele, mentale en fysieke uitputting: je voelt je opgebrand. Studeren of werken gaat dan niet meer.

Meer nieuws uit Achtergrond

Ombudsman

Ombudsmannen Durk Geertsma & Ed Brouwer springen in de bres voor de consument.