Truus Cupido: ’Mijn vriendinnetje en haar ouders bleken ’s nachts door de Duitsers weggehaald. Ik kon dat niet helemaal begrijpen’ [video]

Truus Cupido: ’Mijn vriendinnetje en haar ouders bleken ’s nachts door de Duitsers weggehaald. Ik kon dat niet helemaal begrijpen’ [video]
Truus Cupido (86) uit Wijk aan Zee. Bracht de oorlog door in Amsterdam.
Wijk aan Zee

In 1963 kwam Truus Cupido-Janse met haar gezin in Wijk aan Zee te wonen. Ze verhuisden vanuit een halve woning in de Frans Halsstraat in de Amsterdamse Pijp. Niet bepaald het droomhuis van haar echtgenoot, wiens familie van de Waddeneilanden kwam.

Hij had in Amsterdam een kantoorbaan en wilde graag wat met zijn handen doen. Voor zijn dochter maakte hij een strandkar op de zolder, op luchtbanden.

„Daar kon hij lekker knutselen. De kar ging mee naar Vlieland op familiebezoek en iedereen vond hem daar zo mooi, dat hij besloot er nog een te maken. Ik dacht, oké, dan is hij zoet op zolder.”

Maar wat moest met deze kar gebeuren? Hij besloot die te gaan verhuren en prikte een plaats op de kaart langs de kust: Wijk aan Zee.

De eerste die hij belde voorspelde ellende: luchtbanden op het strand, dat was niks, die zouden lek gaan. Een vrouw die hij als tweede sprak had er wel oren naar. Zij was de dienstbode van de uitbater van een levenmiddelenzaak in de Verlengde Voorstraat, die de kar verhuren wilde.

Truus Cupido: ’Mijn vriendinnetje en haar ouders bleken ’s nachts door de Duitsers weggehaald. Ik kon dat niet helemaal begrijpen’ [video]
Truus, Henk en Eef op jonge leeftijd in Amsterdam op straat.
© Collectie Truus Cupido

Het ging zo goed, dat er vraag kwam naar meer. „In hetzelfde jaar ging de eigenaar dood, het was een man alleen, en de dienstbode vroeg mijn man of hij de levensmiddelenzaak over wilde nemen. Zo kwam het dat wij die hebben gehad.”

Dat duurde tot Truus het gesleep met lege flessen - daar gingen er veel van om toentertijd bij de kruidenier - niet meer aan kon. Rond 1970 gingen ze zeehengels verhuren en aas verkopen, zodat ze na een paar jaar de landelijk bekende zaak Cupido-Hengelsport hadden. Ze gingen begin van deze eeuw verderop wonen in de Verlengde Voorstraat, in nieuwbouw boven de Spar.

Truus Cupido: ’Mijn vriendinnetje en haar ouders bleken ’s nachts door de Duitsers weggehaald. Ik kon dat niet helemaal begrijpen’ [video]
Sprokkelen van houtjes en takken in Amsterdam.
© Beeldbank Noord-Hollands Archief

Haar man is tien jaar geleden overleden. Daar vertelt zij over haar herinneringen aan de Tweede Wereldoolog in de Gibraltarstraat in Amsterdam, waar ze sinds 1935 woonde met haar drie jaar jongere broertje Henk, drie jaar oudere zus Eef en moeder, geboren 1900, en vader, uit 1904. Truus kwam ter wereld op 15 september 1933.

In de Hongerwinter was ze dus elf. Haar broertje kwam in aanmerking om bij pleegouders te worden ondergebracht, in Groningen of Friesland.

„Ik weet nog dat mijn moeder, mijn zus en ik hem wegbrachten naar Centraal Station, vanwaar hij met een boot vertrok. Dat ging lopend, want niks reed er meer in de stad. Hij vertrok, met een wandelwagentje met kleren, en wij hadden geen idee waar hij heenging.”

Truus Cupido: ’Mijn vriendinnetje en haar ouders bleken ’s nachts door de Duitsers weggehaald. Ik kon dat niet helemaal begrijpen’ [video]
Eef en Truus in de sneeuw in de straat.
© Collectie Truus Cupido

De vrouwen bleven met z’n drietjes achter in huis, want vader had uiteindelijk aan herhaalde oproepen om voor de Arbeitseinsatz in Duitsland te gaan werken gehoor gegeven, omdat gedreigd werd dat zijn vrouw en kinderen zouden worden weggehaald.

Hij kwam in de regio van het die tijd veel gebombardeerde Keulen terecht. Als timmerman voerde hij klussen uit voor particulieren. „Hij heeft het erg goed gehad, want toen hij na de oorlog terugkeerde had hij een buikje.”

„Met mijn zus ging ik houtjes zoeken, alles wat maar brandbaar was. We woonden vlakbij Sloterdijk en in de polder daarachter kon je dat nog wel eens vinden. We trokken er elke dag opuit met een wandelwagentje om takjes te sprokkelen. Of we vroegen bij boerderijen. Kregen we een tak, alles was brandbaar was namen we mee voor de kachel, waarop ook gekookt werd als er wat te koken viel. Nee, eten kregen we nooit mee.”

„We zagen een keer een paal van een meter of vijf op een stel struiken liggen. We dachten dat die vast lag maar we konden hem zo maar optillen. Nou, die hebben we niet meer los gelaten. We zijn direct ermee naar huis gedaan. Niets zeggen en hopen dat de Duitsers ons niet zouden zien. Zo kwamen we ermee thuis. Omdat mijn vader timmerman was, waren de spullen wel in huis om de balk in stukken te zagen.”

„Een tante woonde in Amsterdam-Noord, beetje buitenkant van de stad, aan de Meidoornweg. Die had nog wel eens wat eetbaars. Dan gingen wij weer lopen naar Amsterdam-Noord, over met de pont. Nadat ze zijn geëvacueerd na het bombardement zijn ze in de Pretoriusstraat in Oost terechtgekomen. Daar zijn we ook nogal wat keren naartoe gelopen. Een buurmeisje dat van mijn leeftijd was werd een soort vriendinnetje, met wie ik speelde als we bij mijn tante waren. Tot ik op een kwade dag hoorde dat het meisje met haar ouders ’s nachts door de Duitsers was weggehaald. Ik kon dat niet helemaal begrijpen.”

Het brood dat je in de oorlog had was vreselijk klef.

„Als het in de winter heel koud was zei mijn moeder, pakken jullie je brood, dan gaan we dat lekker in bed opeten. Dan kropen we alledrie in bed in de slaapkamer, alles was steenkoud en zo hadden we het een beetje warm. Dan aten we de ene boterham die je kreeg ’s ochtends. Mijn moeder sneed het op een broodplank en de ene dag mocht mijn zus en de andere ik de kruimels hebben.”

Van bieten maakte haar moeder stroop. „Dat stond in een potje in de kast en het was wel vreemd, dat werd steeds minder. Mijn zus en ik dachten: een hapje, dat zien ze niet. Mijn moeder zei: ’Ik snap er niets van maar hij is nu helemaal leeg’.”

Truus Cupido: ’Mijn vriendinnetje en haar ouders bleken ’s nachts door de Duitsers weggehaald. Ik kon dat niet helemaal begrijpen’ [video]
Moeder met Henk en de zussen Eef en Truus.
© Collectie Truus Cupido

„De Duitsers hadden mijn school gevorderd. Dus we konden niet naar school. In de gereformeerde kerk zijn toen met doeken een soort lokalen gemaakt, waar we les kregen. In de buurt is ook nog een vliegtuig neergestort. Mijn moeder dacht nog: ’Toch niet op de school!’ Dat was gelukkig niet zo.”

„Het was vroeg donker. Licht of wat dan ook had je allemaal niet. Het was armoed, hè. ’s Avonds, dat was nog wel gezellig ook, deden we dan spelletjes. Maar ja, bordspellen kun je niet zien, hè, dus we moesten spelletjes verzinnen. Dan namen we bijvoorbeeld de voorletters van een buurman, bijvoorbeeld K.P. Wie is dat? Dan ging je dat raden. En zo zaten we dan om de kachel heen. Je kon wel naar bed gaan, maar om die kachel was het ook wel lekker natuurlijk, al hadden we alleen maar houtjes. Een keer hadden we een bosje takken met doorns. Die propte mijn moeder ook in de kachel. Ik zie haar nog voor me, met haar bebloede handen.”

„Mijn moeder had een hele tijd niets van mijn vader gehoord. Wel was er in mei 1945 een briefje gekomen van het Rode Kruis dat hij weer in Nederland was. Maar er was geen verkeer, minimaal wat auto’s. Hij kwam pas eind juni. Ik zat voor het raam en ik zie hem zo om de hoek komen aan de overkant. ’Daar komt vader!’ zei ik. Hij kwam op een fiets. Vanuit Limburg had hij hele stukken gelopen. Naar zijn broer in Zutphen, waar hij een fiets leende om in etappes naar Amsterdam te komen.”

Truus Cupido: ’Mijn vriendinnetje en haar ouders bleken ’s nachts door de Duitsers weggehaald. Ik kon dat niet helemaal begrijpen’ [video]
De vader van Truus Cupido staat tweede van links op deze fotomontage, die hij meebracht uit Keulen.
© Collectie Truus Cupido

„Dat mijn broertje terugkwam heeft ook een hele tijd geduurd. De eerste zes weken hoorden we helemaal niets. Mijn moeder wist niet waar hij was. Toen kwam er een brief dat hij in Groningen zat. Toen mijn vader thuis was duurde het niet lang voor mijn broertje weer kwam. Hoe hij thuisgekomen is, dat weet ik niet. Hij zat bij twee oudere mensen zonder kinderen, die hem best wel verwend zullen hebben. Mijn zus is na de oorlog ook nog een weekend of een week daarheen geweest.”

Truus Cupido: ’Mijn vriendinnetje en haar ouders bleken ’s nachts door de Duitsers weggehaald. Ik kon dat niet helemaal begrijpen’ [video]
Henk, moeder, Eef en Truus gingen ook in kostuum op de foto.
© Collectie Truus Cupido

„Na de oorlog was er ook het Zweeds wittebrood. Ik geloof een half brood per persoon dat we kregen. Mijn moeder zei: jullie mogen dat helemaal voor jezelf hebben. Dat was prachtig natuurlijk. Mijn zus had haar broodje in een kastje boven het aanrecht. Mijn moeder had daarop een teil met water staan en op een of andere manier viel haar broodje in die teil. Dat nam al het water op. Ze heeft gehuild, gehuild. Maar het is gedroogd en ze heeft het toch opgegeten. Het was wel naar voor haar.”

Lees hier alle verhalen over 75 jaar bevrijding

Truus Cupido: ’Mijn vriendinnetje en haar ouders bleken ’s nachts door de Duitsers weggehaald. Ik kon dat niet helemaal begrijpen’ [video]
De kleine Henk in Volendammer dracht, gefotografeerd tijdens een uitje.
© Collectie Truus Cupido

Meer nieuws uit IJmond

Keuze van de redactie