Premium

Frénk van der Linden is nu vooral documentairemaker: ’Ik wil zo veel mogelijk harten en hoofden raken’

Frénk van der Linden is nu vooral documentairemaker: ’Ik wil zo veel mogelijk harten en hoofden raken’
De joodse oorlogswezen Betty en Rob aan de hand van hun adoptiemoeders die zussen van elkaar zijn.

Tien productieve jaren, geeft journalist Frénk van der Linden (62) zich nog. Tien jaren waarin hij ’zo veel mogelijk harten en hoofden wil raken’. Documentaires zijn volgens hem het ultieme middel om dat te bereiken. Vandaar dat de Haarlemmer zich de laatste tijd vooral toelegt op deze vorm van journalistiek. „Omdat de impact enorm is. En, eerlijk is eerlijk, ook omdat ik het gewoon leuk vind om dingen te doen die ik nog moet leren.”

’Verloren band’, over de scheiding van zijn ouders, was tien jaar geleden Van der Lindens debuut als documentairemaker. Het leerde hem direct dat deze tak van sport een schip van bijleg is. „Inmiddels is de film door miljoenen mensen bekeken en hij wordt nog altijd door talloze echtscheidingstherapeuten gebruikt. Toch heeft die documentaire me uiteindelijk twintigduizend euro van m’n eigen spaarcenten gekost. Niet dat ik dat erg vind - zelfs als ik twee ton had moeten bijleggen, had ik ’m nog gemaakt - maar het geeft wel heel goed aan hoe het werkt hier.”

Frénk van der Linden is nu vooral documentairemaker: ’Ik wil zo veel mogelijk harten en hoofden raken’
Frénk van der Linden.
© Archieffoto

Toch heeft hij de smaak van het documentaire maken te pakken en besteedt Van der Linden er tegenwoordig het leeuwendeel van zijn tijd aan. „Een boek, daar werk je een jaar of twee aan en als je het heel goed doet, verkoop je misschien tienduizend exemplaren. Een film is een paar maanden werk en trekt al snel driehonderdduizend tot een half miljoen kijkers”, legt hij uit. „En ach, dan moet er misschien geld bij. Ik verdien goed als dagvoorzitter bij debatten en congressen.”

Na ’Verloren band’ - die leidde tot een verzoening, na veertig jaar koude oorlog tussen zijn vader en moeder - volgden onder meer ’Het spoor naar Auschwitz’, over de vraag waarom de geallieerden in de Tweede Wereldoorlog de treinverbindingen richting de vernietigingskampen en de gaskamers van de nazi’s niet hebben gebombardeerd. Ook maakte Van der Linden ’Jetske’s race’, een documentaire over een vrouw met het alzheimer-gen die weet dat ze de ziekte zal krijgen en er ook vroeg aan zal overlijden. Recent rondde hij een tv-documentaire af over het Groninger Museum en de strijd die grondlegger Frans Haks voerde om het gebouw een kwart eeuw geleden uit de steigers te krijgen.

,,Je belandt in een journalistiek doolhof te Hilversum’’, zo omschrijft Van der Linden de moeizame weg die aan het maken van een tv-documentaire vooraf gaat. ,,De netcoördinator moet akkoord gaan, dan moet je een omroep vinden die met je in zee wil en daarna begint de zoektocht naar geld.’’

Frénk van der Linden is nu vooral documentairemaker: ’Ik wil zo veel mogelijk harten en hoofden raken’

Van der Lindens nieuwste documentaire heet ’Ontsnapt aan Vernietiging - De tweede levens van Betty & Rob’. Een film over Betty Mock en Rob Moscou, die nu achter in de zeventig zijn en in de Tweede Wereldoorlog talloze joodse familieleden - onder wie hun ouders - verloren. Beiden kregen in 1946 als geadopteerde oorlogswezen nieuwe ouders in dezelfde familie in het Gooi. Hun adoptiemoeders waren zussen - Rob en Betty werden dus ’neefje’ en ’nichtje’ van elkaar.

Frénk van der Linden is nu vooral documentairemaker: ’Ik wil zo veel mogelijk harten en hoofden raken’
Rob en Betty na de oorlog.

Opnieuw een documentaire over de Tweede Wereldoorlog dus. Een op de twee documentaires die Van der Linden maakt, gaat daarover. De geboren Hillegommer heeft de interesse voor dit stuk geschiedenis niet van een vreemde, zegt hij. ,,Mijn vader las nooit, zelfs mijn eigen roman niet. Totdat hij op 84-jarige leeftijd begon in een boek over de oorlog. Daarna heeft hij alleen maar daar over gelezen.’’

De zoon begrijpt dat wel. ,,Geen diepere gebeurtenissen dan deze. Ik ben voor een vorige documentaire twee keer in Auschwitz geweest. ’s Morgens in alle vroegte, omdat er zonder bezoekers moest worden gedraaid. Als je daar dan staat, is het gewoonweg onvatbaar dat dit daar allemaal is gebeurd. Dat er mensen hebben vergáderd over hoe ze zo effectief mogelijk andere mensen uit de weg konden ruimen. Dat er bedrijven zijn geweest die offertes hebben ingediend om ovens voor dat doel te bouwen. Dit past niet in mijn hoofd en niet in mijn hart. ’The truth is stranger than fiction’, zei de Amerikaanse schrijver Mark Twain al. Hij had gelijk.’’

Frénk van der Linden is nu vooral documentairemaker: ’Ik wil zo veel mogelijk harten en hoofden raken’
Rob Moscou en Betty Mock zijn nu achter in de zeventig.
© Foto Jedrek Nadobnik

Zijn film ’Het spoor naar Auschwitz’ bracht Van der Linden in contact met Rob Moscou, van wie hij het onwaarschijnlijke en hartverscheurende levensverhaal van hem en ’nichtje’ Betty hoorde. ,,Rob is 236 familieleden en verre verwanten kwijtgeraakt in de oorlog, Betty meer dan honderd. Ik besloot een film te maken over hoe deze oude joodse overlevers omgaan met hun wonden. Waar halen zij de kracht vandaan om jongeren te helpen bij het ontwikkelen van democratische gedachten? Want dat doe ze beiden: ze spreken regelmatig namens Herinneringscentrum Westerbork op scholen over hun enorme persoonlijke verliezen. Beiden hebben ook een ongebroken geloof in een betere wereld.’’

Frénk van der Linden is nu vooral documentairemaker: ’Ik wil zo veel mogelijk harten en hoofden raken’
© Foto Jedrek Nadobnik
Frénk van der Linden is nu vooral documentairemaker: ’Ik wil zo veel mogelijk harten en hoofden raken’
© Foto Jedrek Nadobnik

Via de School voor Journalistiek rekruteerde Van der Linden journalistiek talent met wie hij de film maakt: Jedrek Nadobnik en Marieke Kesteloo. De drie volgden Betty en Rob onder anderen op een reis naar Israël, maar achterhalen ook stukje bij beetje wat in het verleden van de twee is gebeurd. Zo ontdekken ze dat Rob als baby in 1943 uit Duitse gevangenschap is bevrijd en aan een onderduikadres in Friesland is geholpen door een vrouw die minstens honderd joodse kinderen het leven redde.

Frénk van der Linden is nu vooral documentairemaker: ’Ik wil zo veel mogelijk harten en hoofden raken’
© Foto Jedrek Nadobnik

,,’Ontsnapt aan vernietiging’ wordt een bewogen documentaire over twee mensen die er op unieke wijze in slagen de oorlog letterlijk en figuurlijk te overleven en hun demonen te overmeesteren’’, zegt Frénk van der Linden. De film is al grotendeels gedraaid en inmiddels bijna aan de montage toe. Hij gaat komende voorjaar in première in Westerbork en in het Joods Historisch Museum in Amsterdam. Verder komt de documentaire op NPO Start en wordt er mogelijk een speciale aflevering van het tv-programma Kruispunt van gemaakt.

Crowdfunding

’Ontsnapt aan vernietiging’ wordt hoe dan ook gemaakt, maar de filmmakers komen voor de financiering nog zo’n tienduizend euro te kort. We wil helpen, kan een bijdrage overmaken naar gironummer NL24 ASNB 0782 4140 79, ten name van Jedrek Nadobnik onder vermelding van ’Betty en Rob’.

Meer nieuws uit Haarlem

Ombudsman

Ombudsmannen Durk Geertsma & Ed Brouwer springen in de bres voor de consument.