Bewegend Verleden: Filmen uit de kraan: arbeiders van Figee uit Haarlem, 1922 [video]

Haarlem

Haarlems Dagblad en Noord-Hollands Archief presenteren iedere maand een bijzonder historisch filmpje. Deze maand: arbeiders van de Haarlemse kranenbouwer Figee.

Het archief heeft een film uit 1922 over kranenbouwer Figee aan het Noorder Buiten Spaarne. Het is een scan van een 35mm-film. Deze oorspronkelijke film is van nitraat: een zeer brandbaar materiaal. Daarom ligt deze film opgeslagen in de filmbunker in Overveen.

We zien fabrieksarbeiders Figee verlaten. Ergens in de lente of zomer, te oordelen aan het beeld. De meeste zijn lopend of op de fiets. Eén auto vertrekt van het fabrieksterrein. Vooral mannen verlaten de fabriekspoort, maar ook een paar vrouwen en diverse kinderen. Die zijn zo te zien ongeveer 14-16 jaar.

Ook voorbijgangers passeren het beeld: iemand met een gitaar, een handkar met melkbussen en een bakkersfiets met grote mand voorop.

(Tekst loopt door onder de video)

De filmer zit hoog in de kraan, merken we door de takel die in beeld hangt. Langzaam draait de kraan een rondje over de gracht en zien we vooral kinderen aan de andere kant van het water. Zij hoeven blijkbaar niet te werken. Een snelle sportauto flitst voorbij.

Even later zien we de ‘pont’ vol met arbeiders, en het schip Figee III die ook de werkers naar huis brengt.

(Tekst gaat door onder de foto)

Figee, in 1922 genaamd De Haarlemsche Machinefabriek, had het moeilijk in die tijd. ,,Het afgeloopen jaar heeft zich gekenmerkt door de groote moeilijkheid in het verkrijgen van nieuwe opdrachten”, staat in Haarlem’s Dagblad van 22 mei 1922.

Er werd een aantal elektrische poortkranen gemaakt ‘voor Nederlandse en Indische havens’, drie elektrische paternosterliften voor het nieuwe Centraalbureau der Nederlandsche Spoorwegen, elektrische lieren voor het marinedepotschip Pelikaan, een ‘omvangrijke hoeveelheid’ stoomlieren, scheepskraantjes en kranen voor fabrieken.

(Tekst gaat door onder de foto)

Er was dat jaar arbeidsonrust bij Figee over verplicht overwerk. Dat was volgens Figee nodig om de bestellingen van suikerfabrieken te kunnen leveren. ‘Slechts na veel overleg en herhaalde besprekingen’ kreeg het bedrijf de vergunning voor overwerk.

Figee dreigde personeel dat niet wilde overwerken met ontslag. ,,Een harer arbeiders is om deze reden reeds broodeloos gemaakt”, aldus de Algemeenen Nederlandschen Metaalbewerkersbond, afdeling Haarlem in Haarlem’s Dagblad van 13 april 1922. Figee wilde niet reageren op vragen van de krant.

(Eerdere afleveringen van Bewegend Verleden vind je hier)

Haarlem’s Dagblad 16 oktober 1922: Brutale diefstal:

Meer nieuws uit Haarlem

Ombudsman

Ombudsmannen Durk Geertsma & Ed Brouwer springen in de bres voor de consument.