Orgel Grote Kerk Beverwijk werd gekocht om schreeuwers in de kerk te overstemmen

Het Müllerorgel in de Grote Kerk.

Het Müllerorgel in de Grote Kerk.© Foto StudioArchitectura

Jan Kramer
Beverwijk

De geschiedenis van de Grote Kerk is verbonden met Beverwijk en haar bewoners. Hoe zeer dit het geval is maakt Jan Kramer duidelijk door wekelijks te vertellen hoe het de Grote Kerk door de eeuwen heen is vergaan.

Van de Christian-Müllerorgels zijn slechts enkele exemplaren in ons land bewaard gebleven. Het bekendste orgel staat in de Grote Bavokerk in Haarlem. Andere orgels staan in de Kapelkerk van Alkmaar en de Grote Kerk in Leeuwarden. Het Müllerorgel uit Beverwijk is in 1756 geschonken door Anna Elisabeth Geelvinck (1702-1757).

Anna trouwde in 1725 met de acht jaar oudere Nicolaas Pancras. Het echtpaar kwam te wonen in een huis in de Gouden Bocht van de Herengracht (huidig nummer 458). Van haar vader kreeg Anna Elisabeth Geelvinck enige jaren later de hofstede Scheybeek in Beverwijk.

Huwelijk

Na een kinderloos huwelijk van veertien jaar stierf in 1739 de echtgenoot van Anna Elisabeth Geelvinck. Ze was niet lang weduwe: in december 1740 trouwde ze met de weduwnaar Jean Lucas Pels. Hij verkeerde in dezelfde hoge kringen als zij en op de Herengracht waren ze vrijwel buren, evenals in Beverwijk, waar Pels de hofstede Akerendam bezat. Pels was een succesvol en vermogend koopman. Het huwelijk was van zeer korte duur. Al binnen een maand bleek de 63-jarige Pels ernstig ziek te zijn en op 7 januari 1741 overleed hij.

Anna Elisabeth Geelvinck verkocht Akerendam aan haar broer Nicolaas. Haar buitenplaats Scheybeek liet zij verfraaien met een koepelzaal met een allegorisch plafondstuk. In haar laatste levensjaren hield Anna Elisabeth Geelvinck zich bezig met liefdadigheid. Zo kocht ze in 1756 het orgel voor de Grote Kerk van Beverwijk, al was dat deels uit eigenbelang: ze ergerde zich aan ’het schreeuwen van sommigen in de gemeente’. Hiervoor had ze de orgelbouwer Christian Müller uitgekozen die beroemd was om zijn orgel voor de Haarlemse Grote Bavokerk.

Het orgel is in de voor die tijd gebruikelijke barokke stijl uitgevoerd. Vermoedelijk is ten behoeve van de plaatsing van het orgel en het daarbij behorende balgentrapsysteem de verbinding tussen de toren en het middenschip met een extra verdieping verhoogd. Op 7 juli 1756 was Anna Elisabeth Geelvinck eregast bij het eerste concert, waarbij ook andere instrumenten en zang waren te horen. Na afloop organiseerde ze voor de muziekliefhebbers een maaltijd op Scheybeek. Op 13 januari 1757 overleed Anna Elisabeth op de leeftijd van 54 jaar.

Het orgel is altijd goed onderhouden zodat dit orgel nog steeds klinkt zoals Christian Müller dit heeft bedoeld. Bekende organisten willen er dan ook graag op spelen. Die zijn te beluisteren op de zomeravondconcerten.

De Grote Kerk vertelt

De geschiedenis van de Grote Kerk is verbonden met Beverwijk en haar bewoners. Hoe zeer dit

het geval is maakt Jan Kramer duidelijk door wekelijks

te vertellen hoe het de Grote Kerk door de eeuwen heen is vergaan.

Meer nieuws uit IJmond

Ombudsteam

Ons Ombudsteam springt in de bres voor de consument.