’Kwaad zijn is een verdienmodel geworden’ | column

Joost Prinsen

Een sensitivity redacteur, wel eens van gehoord? Ik kwam afgelopen zaterdag de term voor het eerst tegen in een NRC-interview dat Bas Blokker had met Jonathan Franzen. Franzen is op dit moment waarschijnlijk de succesvolste auteur uit de Verenigde Staten.

Zo’n redacteur bekijkt het manuscript op zaken die de lezer kunnen kwetsen. Franzen: „Mensen verwachten misschien van mij dat ik zo’n meelezer afkeur, maar dat doe ik niet. Er zijn heel goede bij, waarom zou je daar geen gebruik van maken?”

Daar is wel iets op te zeggen natuurlijk. Als een schrijver zijn romanpersonages geen racistische of seksistische taal in de mond mag leggen dan beperkt hij zichzelf wel erg veel. De kwetsende zaken van Franzen zullen natuurlijk wat subtieler liggen, wat meer tussen de regels te lezen zijn, maar toch. In Hollywood is decennia lang de Hayes Code van kracht geweest. Die heeft allerhande filmregisseurs het leven zuur gemaakt met de meest onzinnige verboden. Het lijkt mij niet handig via zelfcensuur die weg opnieuw in te slaan.

Franzen vroeg aan zijn vaste redacteur of er aanstootgevende zaken in zijn roman stonden. Vreemde vraag maar goed. Het antwoord was: „Ik denk van niet. Maar aanstoot nemen zullen mensen toch wel. Kwaad zijn is een verdienmodel geworden.”

Die laatste opmerking is mij uit het hart gegrepen. Ik zal niet beweren dat de Capitoolbestormers iets verdienden maar wereldwijde aandacht kregen ze wel.

Dichter bij huis zit iemand als Thierry Baudet met vijf zetels in de Kamer dankzij de stemmen van boze burgers die niet gevaccineerd wilden worden. Als je aan hen zou vragen wat ze eigenlijk wel wilden, zouden de meesten denk ik geen antwoord paraat hebben. Het is de eeuwige klacht van mensen die niet gehoord worden vooral omdat ze nooit iets gezegd hebben.

Treuriger nog, indien mogelijk althans, was de club van de gele hesjes. Een beweging waarvoor iemand als Archie Bunker model heeft gestaan. Er viel alleen niets te lachen. Hun eisen waren zo uiteenlopend dat ik geen andere noemer kan bedenken dan ’Kom op met de poen en vlug een beetje’. De beweging stierf een kalme dood nadat enige leden zich in het Torentje zo onbeschoft hadden gedragen dat Nederland er niet meer in geloofde. Waaruit blijkt dat verdienen aan boosheid misschien geen vak is maar je moet er wel een vak voor kennen. Zoals Guus Hermus ooit over toneelspelen zei.

Genoeg. Mijn boosheid over andermans boosheid berg ik op. Ik ga lekker lezen. ’Crossroads’, de nieuwste van Jonathan Franzen.

Meer nieuws uit Opinie-Column

Ombudsteam

Ons Ombudsteam springt in de bres voor de consument.