Niet de Chinezen maar Bengalen ontdekten vuurwerk | Eureka

© Getty Images/EyeEm

Tessa de Wekker

Voor het tweede jaar op rij is het met oud en nieuw verboden om consumentenvuurwerk af te steken. Toch zullen er waarschijnlijk net als vorig jaar veel vuurpijlen de lucht in gaan.

Chinezen vieren al meer dan duizend jaar hun jaarwisseling met vuurwerk. Lang werd dan ook gedacht dat het is uitgevonden in China, maar tegenwoordig denken wetenschappers dat de Bengalen het eerste vuurwerk hebben ontdekt. Per toeval. Men gebruikte een van de belangrijkste ingrediënten van vuurwerk, salpeter (kaliumnitraat), als zout om mee te koken. Historici denken dat tijdens het koken salpeter in het vuur werd gemorst, wat een (kleine) explosie tot gevolg had.

In China werd vuurwerk voor het eerst op grote schaal gebruikt, in eerste instantie om boze geesten te verjagen. Al rond 200 voor Christus werden daarvoor holle bamboestokken in het vuur gegooid, wat een knal veroorzaakte. Later vulden ze de stokken met salpeter. Rond 800 na Christus ontdekten Chinese alchemisten de voorloper van buskruit. Ze mengden salpeter, houtskool en zwavel en dachten daarmee het recept voor het eeuwige leven te hebben uitgevonden. Die missie mislukte, maar hun eerste buskruit had grote impact.

Tegen de tiende eeuw maakten de Chinezen bommen met het buskruit. Ze bevestigden voetzoekers van papieren buisjes gevuld met buskruit en een stoffen lont aan pijlen en schoten die naar vijanden. Ook werd vuurwerk steeds vaker gebruikt bij vieringen, zoals de jaarwisseling.

Marco Polo bracht vuurwerk eind dertiende eeuw naar Europa. Hier werd het eerst vooral voor militaire doeleinden gebruikt. Vanaf de vijftiende eeuw werden steeds grotere vuurwerkshows gegeven tijdens religieuze festiviteiten en door koningen. In Nederland was er in 1648 een groot vuurwerk op de Dam ter ere van de Vrede van Münster.

Vanaf de achttiende eeuw kwam er kleur in vuurwerk, door de toevoeging van bijvoorbeeld kaliumchloride (violet), strontium (rood) en barium (groen). Consumentenvuurwerk op grote schaal en de traditie om dat met oud en nieuw af te steken ontstond pas in de jaren vijftig van de vorige eeuw. Die traditie werd waarschijnlijk meegenomen door Indische Nederlanders.

Meer nieuws uit Achtergrond

Ombudsteam

Ons Ombudsteam springt in de bres voor de consument.