Groeiende armoede, maar schaamte en onwetendheid houden mensen weg bij de voedselbank. ’Eerder een blik soep en droog brood dan hierheen voor vers en gezond eten’

Marjolein Zandbergen: ,,Naar de voedselbank gaan als je krap zit, zou de normaalste zaak van de wereld moeten zijn.’’© Foto Richard Stekelenburg

Richard Stekelenburg
Beverwijk

Fors gestegen prijzen in de supermarkten en torenhoge energiekosten: hoewel steeds meer mensen grote moeite hebben om de eindjes aan elkaar te knopen, leidt dat niet tot extra drukte bij de voedselbank. Althans niet in IJmond-Noord. En dat wekt verbazing. Maar ook weer niet.

„Veel meer mensen zouden gebruik kunnen maken van onze voorziening dan er uiteindelijk doen”, zegt voedselbank-voorzitter Marjolein Zandbergen.

„Waar dat door komt? Ik vraag me dat al een hele tijd af. Onwetendheid? Angst voor instanties? Schaamte? Een combinatie daarvan? Wat de schaamte betreft: die kan alleen maar bestaan zolang naar een voedselbank gaan de uitzondering is. Zolang jij de énige in de straat bent, die er gebruik van maakt. Het zou de normaalste zaak moeten zijn, dat je gebruikmaakt van deze voorziening als je een tijdje krap zit.”

De overkoepelende organisatie van voedselbanken in Nederland liet onlangs weten dat de huidige economische crisis wel degelijk voor een extra toeloop zorgt. Anders dan gebruikelijk zou er dit jaar geen sprake zijn van een zomerdip. Maar niet alleen de Voedselbank IJmond-Noord, ook die in Haarlem, Haarlemmermeer en Velsen laten een ander beeld zien. Zandbergen: „Het kan zijn dat er in echt grote steden als Amsterdam en Rotterdam sprake is van meer toeloop, waardoor er onder de streep landelijk een verschuiving is te zien. Maar bij ons niet. Zoals die er ook in coronatijd niet was.”

Verbazing

Dat die extra toeloop er niet is, verbaast haar niet eens als ze kijkt naar het grotere plaatje. Of anders gezegd: de verbazing is er wel, maar breder.

Zandbergen: „Als je kijkt naar de cijfers van het CBS over armoede, dan zie je dat een derde van de mensen die onder de armoedegrens leven, een bijstandsuitkering heeft, een derde leeft van een AOW en nog een derde heeft een laag salaris. Die zouden hier allemaal terecht kunnen.

(Tekst gaat door onder de foto)

© Archieffoto Ronald Goedheer

Om hoeveel mensen gaat dat? Als je weet dat het aantal bijstandsgerechtigden dat onder die armoedegrens leeft, een derde is van het totaal aantal mensen met zo’n uitkering, dan kun je op basis van de gemeentelijke cijfers zien hoeveel mensen dat betreft in Beverwijk, Heemskerk, Castricum en Uitgeest. Dat gaat om ruim 950 huishoudens. En dan heb je het dus over alléén de groep bijstandsgerechtigden - volgens het CBS is dus een derde van het totaal aantal mensen onder de armoedegrens. Afgelopen dinsdag hebben wij hier voedselpakketten uitgereikt aan 105 gezinnen. Dat is dus echt een fractie van het aantal gezinnen dat hier zou mogen aankloppen.’’

Onwetendheid speelt naast schaamte een rol, weet ze. Zo is er dat hardnekkige misverstand dat je überhaupt niet in aanmerking komt als je een eigen huis bezit. Maar anders dan bij bijvoorbeeld het aanvragen van een uitkering, speelt dat geen enkele rol.

De regels of je wel of niet terecht kan bij een voedselbank, zijn eigenlijk verbazingwekkend simpel. Daarvoor is maar één vraag relevant: wat hou je maandelijks over na aftrek van je vaste lasten? Zit je onder het normbedrag – waarvan de hoogte afhankelijk is van de gezinsgrootte, zie kader – kun je gebruikmaken van deze voorziening.

Ambassadeurs

Om die onwetendheid weg te nemen, en wellicht ook schaamte en angst als die een rol spelen, zou Zandbergen graag vrijwillige ambassadeurs op pad sturen. „Naar scholen, bibliotheken, wijkcentra en andere plekken waar we mensen kunnen aanspreken. Maar ik heb die vrijwilligers niet. Het personeelstekort dat je overal ziet, zie je ook in het vrijwilligerswerk.”

(Tekst gaat door onder de foto)

,,Wat de schaamte betreft: die kan alleen maar bestaan zolang naar een voedselbank gaan de uitzondering is. Zolang jij de énige in de straat bent, die er gebruik van maakt.’’© Foto Richard Stekelenburg

Sinds een half jaar werkt de Voedselbank IJmond-Noord samen met de Stichting Buurtgezinnen. „Die komen bij mensen achter de voordeur. Bij wijze van proef hebben we afgesproken dat zij, bij het zien van financiële problemen, gezinnen hier kunnen laten komen zonder dat ze zich direct officieel hoeven aan te melden. Ze kunnen het twee maanden uitproberen. Op die manier hopen we de drempel weer een stukje te verlagen. Dat heeft inmiddels een paar gezinnen opgeleverd die nu bij ons komen. Maar het blijft mondjesmaat.”

Soep

Al filosoferend rolt een volgende gedachte over tafel: misschien staan mensen er gewoon niet bij stil, dat ze bij een voedselbank terecht kunnen. Dat gaat nog iets verder dan onwetendheid. Dat mensen uit geldgebrek, zonder al te veel na te denken over de alternatieven, bijvoorbeeld dagelijks soep uit blik gaan eten. Met een droge boterham ernaast.

Zandbergen: ,,Terwijl ze hier vers en gezond eten kunnen halen. Dat zou toch echt de normaalste zaak van de wereld moeten zijn als je het financieel door wat voor omstandigheden even niet kunt bolwerken. daar zijn we voor.’’

Normbedragen

Of je in aanmerking komt voor hulp van de voedselbank, hangt simpelweg af van hoeveel je maandelijks overhoudt voor eten en drinken. Daarbij hanteren de voedselbanken een zogeheten normbedrag, waarvan de hoogte wordt bepaald door de gezinsgrootte.

Voor een alleenstaande zonder kinderen ligt dat normbedrag dit jaar op 250 euro. Voor twee volwassen die samenwonen, al dan niet getrouwd, ligt dat normbedrag op 350 euro. In het geval van kinderen, wordt dan normbedrag per kind verhoogd met 100 euro.

Zie www.voedselbankijmond.nl voor meer info en een handige rekenhulp om je situatie te berekenen.

Meer nieuws uit IJmond

Ombudsteam

Ons Ombudsteam springt in de bres voor de consument.